Bitcoin Ordinals: NFT trên Bitcoin và cuộc chơi mới trong Web3

1. Đội ngũ sáng lập / công ty đứng sau: Casey Rodarmor

2. Blockchain sử dụng / mô hình kiến trúc: Bitcoin blockchain. Ordinal Theory gán số thứ tự duy nhất cho từng satoshi. Dữ liệu (văn bản, hình ảnh, video) được ghi (inscribed) trực tiếp vào dữ liệu nhân chứng (witness data) của các giao dịch Bitcoin, tận dụng nâng cấp Taproot. Dữ liệu này được lưu trữ vĩnh viễn trên chuỗi khối Bitcoin.

3. Lộ trình phát triển (Roadmap) & Đối tác: Ordinals là một giao thức/tiêu chuẩn, không phải một công ty có lộ trình phát triển truyền thống. Sự phát triển dựa vào cộng đồng và những người đóng góp. Không có đối tác chính thức theo kiểu truyền thống, nhưng nhiều ví và thị trường NFT đã tích hợp hỗ trợ Ordinals (ví dụ: Magic Eden, UniSat).

4. Số liệu minh chứng: Hàng chục triệu bản ghi (inscriptions) đã được tạo trên blockchain Bitcoin. Giao thức đã tạo ra hàng trăm triệu đô la phí giao dịch cho các thợ đào Bitcoin.

5. Đánh giá cộng đồng & chuyên gia: Đánh giá tích cực: Kích thích hoạt động mạng Bitcoin, tăng doanh thu phí cho thợ đào, thu hút người dùng và nhà phát triển mới, mở rộng tiện ích của Bitcoin ngoài việc chỉ là tiền tệ. Đánh giá tiêu cực/Tranh cãi: Gây tắc nghẽn mạng lưới Bitcoin (đặc biệt với các token BRC-20), tăng phí giao dịch, bị một số người trong cộng đồng Bitcoin Core chỉ trích là “spam” mạng lưới hoặc làm sai lệch mục đích ban đầu của Bitcoin.

6. Tokenomics (nếu có token): Giao thức Ordinals không có token riêng. Tuy nhiên, nó cho phép tạo ra các token có thể thay thế được trên Bitcoin, được gọi là token BRC-20 (ví dụ: ORDI), bằng cách sử dụng các bản ghi dựa trên JSON.

7. Điểm mạnh & Điểm yếu
Điểm mạnh:
Bảo mật cao nhờ kế thừa bảo mật của Bitcoin.
Dữ liệu bất biến và được lưu trữ vĩnh viễn trực tiếp trên chuỗi khối Bitcoin.
Không cần sidechain hay layer 2 riêng biệt cho NFT.
Mở rộng tiện ích của Bitcoin, thu hút sự đổi mới.
Tăng doanh thu cho thợ đào Bitcoin.
Điểm yếu:
Tăng kích thước blockchain Bitcoin.
Có thể gây tắc nghẽn mạng và tăng phí giao dịch.
Khả năng mở rộng còn hạn chế so với các blockchain NFT chuyên dụng.
Phức tạp hơn trong việc quản lý và tương tác so với NFT trên các blockchain khác.
Bị chỉ trích là “spam” hoặc làm sai lệch tầm nhìn của Bitcoin.

8. Bảo mật: Được kế thừa trực tiếp từ sự bảo mật của mạng lưới Bitcoin, một trong những mạng lưới phi tập trung và an toàn nhất thế giới. Dữ liệu được lưu trữ vĩnh viễn và bất biến trên chuỗi khối Bitcoin. Không có rủi ro bảo mật bổ sung nào từ một sidechain hoặc smart contract riêng biệt, vì nó là một phần của giao thức Bitcoin.

9. Dự án thuộc xu hướng gì:
NFTs trên Bitcoin (Bitcoin NFTs).
Lưu trữ dữ liệu phi tập trung và bất biến trên blockchain.
Mở rộng tiện ích và đổi mới cho hệ sinh thái Bitcoin.
Tài sản kỹ thuật số độc đáo và bộ sưu tập (digital artifacts/collectibles).

Bitcoin Ordinals: NFT trên Bitcoin và cuộc chơi mới trong Web3

Bitcoin Ordinals đã thực sự làm thay đổi góc nhìn của cả cộng đồng về mạng lưới blockchain lâu đời nhất thế giới. Từng được coi là một hệ thống bảo thủ, chỉ tập trung vào vai trò lưu trữ giá trị như “vàng kỹ thuật số”, Bitcoin giờ đây đã trở thành một sân chơi sôi động cho sự sáng tạo, nghệ thuật số và các thử nghiệm tài chính phi tập trung, tất cả đều bắt nguồn từ một lý thuyết mang tính đột phá.

Khám phá Bitcoin Ordinals và sự trỗi dậy của NFT trên Bitcoin

Bitcoin Ordinals là gì?

Bitcoin Ordinals là một giao thức cho phép gán một số định danh duy nhất cho từng satoshi (đơn vị nhỏ nhất của Bitcoin, với 1 BTC = 100,000,000 satoshi). Dựa trên “Lý thuyết Ordinals” do kỹ sư Casey Rodarmor đề xuất, mỗi satoshi được đánh số theo thứ tự mà nó được khai thác. Điều này biến mỗi satoshi trở thành một vật phẩm riêng biệt, không thể thay thế. Hơn nữa, người dùng có thể “khắc” (inscribe) dữ liệu, chẳng hạn như hình ảnh, văn bản, hoặc thậm chí là một đoạn code, trực tiếp lên các satoshi này. Kết quả là chúng ta có một tài sản kỹ thuật số độc nhất, tồn tại hoàn toàn trên chuỗi khối Bitcoin, thường được gọi là NFT Bitcoin hay Inscription.

Sự khác biệt cơ bản với NFT trên Ethereum

Mặc dù cùng được gọi là NFT, Ordinals trên Bitcoin có sự khác biệt lớn so với NFT ERC-721 trên Ethereum. NFT Ethereum thường chỉ lưu trữ một liên kết (metadata) trên blockchain, còn dữ liệu thực tế (hình ảnh, video) được lưu trữ ở một nơi khác như IPFS hoặc một máy chủ tập trung. Ngược lại, dữ liệu của Bitcoin Ordinals được khắc trực tiếp và vĩnh viễn vào phần “witness” của một giao dịch Bitcoin. Điều này có nghĩa là Inscription tồn tại hoàn toàn on-chain, không thể bị thay đổi hay xóa bỏ, mang lại tính bất biến và phi tập trung ở mức độ cao hơn.

Tác động của Bitcoin Ordinals đến hệ sinh thái Bitcoin

Lợi ích cho thợ đào và sự gia tăng phí giao dịch

Sự bùng nổ của Ordinals và sau đó là tiêu chuẩn token BRC-20 đã tạo ra một nhu cầu lớn về không gian khối trên mạng Bitcoin. Người dùng sẵn sàng trả phí cao hơn để các giao dịch khắc dữ liệu của họ được ưu tiên xử lý. Điều này đã dẫn đến sự gia tăng đột biến về phí giao dịch, có thời điểm phí giao dịch còn cao hơn cả phần thưởng khối cho thợ đào. Đây là một tin tốt cho các thợ đào, giúp tăng doanh thu và đảm bảo an ninh mạng lưới về lâu dài, đặc biệt là khi phần thưởng khối giảm dần sau mỗi kỳ halving.

Mở rộng tiện ích và những cuộc tranh luận

Ordinals đã chứng minh rằng Bitcoin không chỉ là một mạng lưới thanh toán đơn thuần. Nó đã mở ra cánh cửa cho các ứng dụng mới như nghệ thuật số, sưu tầm, định danh kỹ thuật số và thậm chí là token hóa tài sản. Tuy nhiên, sự xuất hiện của Ordinals cũng gây ra những cuộc tranh cãi gay gắt trong cộng đồng. Một phe cho rằng việc “khắc” dữ liệu phi tài chính làm tắc nghẽn mạng lưới, tăng chi phí cho các giao dịch thông thường và đi ngược lại với tầm nhìn ban đầu của Satoshi Nakamoto. Phe còn lại thì lập luận rằng đây là một sự đổi mới tự nhiên, cho thấy tính linh hoạt và tiềm năng chưa được khai phá của Bitcoin.

Hệ sinh thái Ordinals và những xu hướng mới

Các bộ sưu tập nổi bật và thị trường giao dịch

Ngay sau khi ra mắt, một loạt các bộ sưu tập Ordinals đã nhanh chóng thu hút sự chú ý, từ những bộ sưu tập mang tính lịch sử như “Ordinal Punks” cho đến các tác phẩm nghệ thuật phức tạp hơn. Các sàn giao dịch (marketplace) chuyên dụng như Magic Eden, OKX Wallet và UniSat đã nhanh chóng tích hợp hỗ trợ, tạo ra một thị trường mua bán, đấu giá sôi động cho các Inscription. Điều này giúp người dùng dễ dàng tiếp cận và tham gia vào hệ sinh thái mới mẻ này.

Sự ra đời của tiêu chuẩn BRC-20

Dựa trên ý tưởng của Ordinals, một nhà phát triển ẩn danh tên là “domo” đã tạo ra BRC-20, một tiêu chuẩn thử nghiệm để tạo ra các token có thể thay thế (fungible token) trên Bitcoin. Bằng cách khắc dữ liệu văn bản theo định dạng JSON, người dùng có thể triển khai, đúc và chuyển các token này. Sự ra đời của BRC-20 đã châm ngòi cho một cơn sốt memecoin trên Bitcoin, với các token như ORDI, SATS nhanh chóng đạt được vốn hóa hàng tỷ đô la, cho thấy sức hấp dẫn mãnh liệt của các thử nghiệm tài chính trên mạng lưới Bitcoin.

Để nắm bắt trọn vẹn sự phức tạp và biến động nhanh chóng của các hệ sinh thái mới nổi như Ordinals, việc tiếp cận dữ liệu phân tích chuyên sâu là vô cùng cần thiết. Đây chính là lúc các nền tảng như Web3Lead phát huy giá trị. Web3Lead không chỉ là một công cụ theo dõi thông thường, mà là một nền tảng phân tích dữ liệu toàn diện, cung cấp những insight đắt giá về thị trường Web3. Bằng cách tổng hợp và phân tích dữ liệu on-chain, hành vi người dùng, và các xu hướng tăng trưởng của dự án, nền tảng này giúp người dùng từ cá nhân đến tổ chức có được cái nhìn sâu sắc, từ đó đưa ra quyết định đầu tư và phát triển chiến lược một cách thông minh hơn. Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về các bộ sưu tập Ordinals đang dẫn đầu, phân tích dòng tiền đổ vào hệ sinh thái BRC-20, hay khám phá các xu hướng người dùng mới, việc tham khảo các báo cáo và dashboard trên Web3Lead sẽ là một bước đi khôn ngoan.

Những thách thức và tiềm năng trong tương lai

Vấn đề về quy mô và chi phí lưu trữ

Một trong những thách thức lớn nhất của Ordinals là tác động đến kích thước của chuỗi khối Bitcoin. Mỗi Inscription đều làm tăng lượng dữ liệu mà các node phải tải xuống và lưu trữ, gây lo ngại về việc vận hành node trong tương lai. Chi phí giao dịch cao cũng là một rào cản, khiến việc tạo ra các Inscription chi tiết hoặc giao dịch nhỏ trở nên tốn kém, hạn chế sự tham gia của người dùng phổ thông.

Thu hút người dùng và nhà phát triển mới

Mặt khác, Bitcoin Ordinals đã thành công rực rỡ trong việc thu hút một làn sóng người dùng và nhà phát triển hoàn toàn mới đến với hệ sinh thái Bitcoin. Những người trước đây chỉ quan tâm đến NFT trên Ethereum hay Solana giờ đây đã bắt đầu khám phá và xây dựng trên Bitcoin. Sự quan tâm mới mẻ này có thể thúc đẩy việc phát triển các giải pháp lớp hai (Layer 2) như Lightning Network để hỗ trợ giao dịch Ordinals nhanh hơn và rẻ hơn, tạo ra một chu kỳ phát triển tích cực.

Hướng dẫn cơ bản để bắt đầu với Bitcoin Ordinals

Lựa chọn ví phù hợp

Để bắt đầu, bạn cần một ví Bitcoin hỗ trợ Ordinals, cho phép bạn xem và quản lý các Inscription của mình một cách riêng biệt. Một số ví phổ biến hiện nay bao gồm Xverse, UniSat Wallet và Hiro Wallet. Các ví này cung cấp giao diện thân thiện và các công cụ cần thiết để tương tác với thị trường Ordinals.

Mint và giao dịch Inscription

Sau khi có ví, bạn có thể truy cập các nền tảng “minting service” để khắc dữ liệu của riêng mình lên một satoshi. Quá trình này thường bao gồm việc tải lên tệp tin bạn muốn khắc và thanh toán phí giao dịch. Để mua bán, bạn có thể kết nối ví của mình với các marketplace đã đề cập và bắt đầu khám phá hàng ngàn Inscription đang được giao dịch.

Sự xuất hiện của Ordinals đã phá vỡ sự tĩnh lặng của Bitcoin, chứng minh rằng ngay cả blockchain lâu đời nhất cũng có thể là mảnh đất màu mỡ cho những ý tưởng đột phá. Dù tương lai của nó có trở thành một cuộc cách mạng bền vững hay chỉ là một trào lưu nhất thời, Ordinals đã thành công trong việc khơi dậy các cuộc thảo luận quan trọng về mục đích và giới hạn của Bitcoin, đồng thời mở ra một chương mới đầy thú vị cho sự phát triển của Web3.